Kısaca
- Diş değişimi çoğunlukla altı yaşında başlar, on iki yaş civarında tamamlanır.
- Altı yaş dişi hiçbir süt dişinin yerine çıkmaz; kalıcıdır ve sık sık süt dişi sanılır.
- Süt dişi düşmeden arkasından kalıcı dişin çıkması sık görülen bir durumdur.
Altı ile on iki yaş arası, ağızda süt dişleriyle kalıcı dişlerin bir arada bulunduğu karışık dişlenme dönemidir. Aileler bu dönemde pek çok şeyle karşılaşır: sallanan dişler, çift sıra dişler, iri görünen yeni dişler. Çoğu normaldir.
Genel sıra
- 6–7 yaş: alt ön dişler değişir; en arkada ilk kalıcı azılar (altı yaş dişleri) çıkar.
- 7–8 yaş: üst ön dişler ve yan kesiciler değişir.
- 9–12 yaş: köpek dişleri ve süt azıları sırayla değişir.
- 12 yaş civarı: ikinci kalıcı azılar çıkar.
- 17 yaş ve sonrası: 20 yaş dişleri çıkabilir.
Altı yaş dişi
İlk kalıcı azı dişi, süt dişlerinin en arkasında, hiçbir dişin yerine geçmeden çıkar. Aileler çoğu zaman bunu süt dişi sanar. Çiğneyici yüzeyindeki derin oluklar ve fırçanın zor ulaşması nedeniyle en erken çürüyen kalıcı diştir. Çıktığında fissür örtücü ile korunması değerlendirilebilir.
Sık görülen ve çoğunlukla normal olan durumlar
- Süt dişi düşmeden arkasından kalıcı dişin çıkması (özellikle alt ön dişlerde)
- Yeni çıkan kalıcı dişlerin daha sarı ve iri görünmesi
- Yeni çıkan ön dişlerin kenarının tırtıklı olması
- Üst ön dişler arasında geçici aralık
- Dişlerin birkaç ay arayla, simetrik olmayan biçimde çıkması
Ne zaman muayene gerekir?
- Süt dişi düştükten altı ay sonra hâlâ yerine diş çıkmadıysa
- Bir taraftaki diş çıktığı hâlde karşı taraftaki aylarca gecikiyorsa
- Kalıcı diş çıktığı hâlde süt dişi sallanmıyorsa
- Süt dişi çürük ya da darbe nedeniyle erken kaybedildiyse
- Dişler belirgin biçimde çapraşık çıkıyorsa
Bu dönemde bakım
Sallanan dişler ve yeni çıkan dişlerin çevresi hassas olduğu için çocuklar bu bölgeleri fırçalamaktan kaçınır. Tam da bu yüzden ebeveyn denetimi bu yaşlarda sürmelidir. Yedi yaş civarında yapılacak bir kontrol, hem çürük hem de ortodontik açıdan değerlendirme fırsatı verir.
Sık sorulanlar
Sallanan süt dişini çekmeli miyim?
Zorlamaya gerek yok. Çocuğun diliyle ve temiz parmağıyla oynatmasına izin verin; hazır olduğunda kendiliğinden düşer. Uzun süre düşmüyor ve rahatsız ediyorsa muayene olun.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; teşhis ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa diş hekimine başvurunuz.