Kısaca
- Kırılan parçayı bulabilirseniz süt ya da tükürük içinde saklayıp yanınızda getirin.
- Ağrı olmasa da kırık diş muayene edilmelidir; açıkta kalan doku çürümeye ve enfeksiyona açıktır.
- Tedavi kırığın boyutuna göre cilalamadan kaplamaya kadar değişir.
Sert bir şey ısırmak, düşmek ya da spor sırasında alınan bir darbe dişin bir parçasının kopmasına neden olabilir. Büyük dolgulu ve kanal tedavili dişler daha kolay kırılır. Paniğe gerek yok; çoğu kırık diş onarılabilir.
İlk yapılacaklar
- Ağzınızı ılık suyla çalkalayın.
- Kanama varsa temiz bir gazlı bezle birkaç dakika bastırın.
- Kopan parçayı bulduysanız süt ya da tükürük içinde saklayın.
- Dudakta ya da yanakta şişlik varsa dışarıdan soğuk uygulayın.
- Keskin kenar dilinizi kesiyorsa geçici olarak şekersiz sakız ya da eczaneden alınan diş mumu ile kapatın.
- O tarafla çiğnemeyin ve en kısa zamanda randevu alın.
Kırığın türüne göre tedavi
- Minede küçük bir kopma: kenar düzeltilip cilalanır ya da kompozitle tamamlanır.
- Orta boy kırık: diş rengi dolgu ya da bonding ile onarılır; kopan parça uygunsa yerine yapıştırılabilir.
- Sinire ulaşan kırık: sinirin durumuna göre canlılığı koruyan bir tedavi ya da kanal tedavisi, ardından dolgu veya kaplama yapılır.
- Diş etinin altına inen kırık: dişin kurtarılıp kurtarılamayacağı muayene ve röntgenle değerlendirilir.
Çatlak diş nasıl anlaşılır?
Çatlak her zaman gözle görülmez ve röntgende çıkmayabilir. Tipik belirti, belirli bir noktadan ısırınca ya da ısırmayı bırakınca hissedilen kısa ve keskin ağrıdır. Soğuğa hassasiyet eşlik edebilir.
Erken fark edilen çatlaklarda dişin kaplanması çatlağın ilerlemesini durdurabilir. Çatlak köke ulaşmışsa diş kurtarılamayabilir; bu yüzden ısırırken ağrı yapan dişi ertelemeyin.
Nasıl önlenir?
- Buz, sert şeker ve kabuklu yemişi dişlerinizle kırmayın.
- Dişlerinizi şişe açmak ya da ambalaj yırtmak için kullanmayın.
- Temas sporlarında ağız koruyucu takın.
- Diş sıkıyorsanız gece plağı kullanın.
- Kanal tedavili dişlerinizin üst restorasyonunu geciktirmeyin.
Sık sorulanlar
Diş tamamen yerinden çıktıysa ne yapmalıyım?
Kalıcı diş yerinden çıktıysa dakikalar önemlidir. Dişi kökünden değil taç kısmından tutun, kirliyse sütle ya da serum fizyolojikle hafifçe durulayın, mümkünse yuvasına yerleştirin; olmuyorsa süt içinde saklayıp hemen diş hekimine başvurun. Süt dişleri yerine konmaz.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; teşhis ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa diş hekimine başvurunuz.