Kısaca
- Çürüğü şekerin miktarı değil, dişlerin şekerle ne sıklıkta karşılaştığı belirler.
- Erken dönemdeki çürük ağrı yapmaz ve bu aşamada durdurulabilir.
- Florlu macun, seyrek atıştırma ve düzenli kontrol üç temel önlemdir.
Çürük, dünyada en yaygın görülen hastalıklardan biridir ve büyük ölçüde önlenebilir. Nasıl oluştuğunu anlamak, korunmayı ezber kurallardan çıkarıp anlamlı hâle getirir.
Çürük nasıl başlar?
Ağızdaki bazı bakteriler, yediğimiz şekeri ve nişastayı aside çevirir. Bu asit mineden mineral çözer. Yemek bittikten sonra tükürük asidi nötrler ve kaybedilen mineralin bir bölümünü geri kazandırır. Gün içinde bu denge kayıp yönüne kayarsa mine zayıflar ve çürük başlar.
Sıklık neden önemli?
Her şekerli ya da nişastalı atıştırma, yaklaşık yarım saat süren bir asit saldırısı başlatır. Günde üç öğün yiyen biriyle gün boyu yudum yudum çay şekerli içen ya da sık atıştıran birinin dişleri çok farklı sürelerle asit altında kalır. Bir tabak tatlıyı yemekle birlikte bir kerede yemek, aynı tatlıyı gün boyu azar azar yemekten dişler için daha az zararlıdır.
Riski artıranlar
- Sık atıştırma, şekerli ve asitli içecekler
- Yapışkan yiyecekler: lokum, kuru meyve, cips, bisküvi
- Gece yatmadan önce yemek ve fırçalamamak
- Ağız kuruluğu (bazı ilaçlar, az su içme)
- Derin oluklu azı dişleri
- Florlu macun kullanmamak
Erken belirtiler
İlk işaret, minede mat ve tebeşirimsi beyaz bir lekedir. Bu aşamada ağrı yoktur ve çürük flor ile iyi bakımla durdurulabilir. Leke kahverengiye döner, mine oyulur ve tatlı ya da soğukla sızı başlar. Kendiliğinden başlayan ağrı, çürüğün sinire yaklaştığını gösterir.
Korunmak için
- Günde iki kez florlu macunla fırçalayın; gece fırçalamasından sonra bir şey yemeyin.
- Günde bir kez diş aralarını temizleyin.
- Öğün aralarındaki atıştırmaları ve şekerli içecekleri azaltın.
- Susadığınızda su için.
- Yemekten sonra şekersiz sakız çiğnemek tükürüğü artırır.
- Altı ayda bir kontrole gelin; gerekirse flor ve fissür örtücü uygulanır.
Sık sorulanlar
Çürük bulaşıcı mıdır?
Çürük yapan bakteriler tükürükle kişiden kişiye geçebilir; bebekler bu bakterileri çoğunlukla bakım veren kişiden alır. Aynı kaşığı kullanmamak ve emziği ağza almamak bu geçişi azaltır.
Çürük kendiliğinden iyileşir mi?
Mine henüz oyulmamışsa çürük durdurulabilir ve kısmen geri döndürülebilir. Oyuk oluştuktan sonra kendiliğinden kapanmaz; dolgu gerekir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; teşhis ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa diş hekimine başvurunuz.